Blog

Time and again policy makers have spoken of the importance of emergence of rural enterprises in India; especially in the rural sector. Reliable rural energy service can only be provided by ground level rural enterprises; an entity that has to be at the doorstep of the rural client for it to deliver the required service.

Many policies around the country have been formulated in order to cater to the needs of these rural enterprises. Sadly negligible numbers of these policies are pragmatic in approach. Most of the policies are directed towards creating monopolies of certain urban financial and manufacturing institutions in the rural areas and thus making the sustainable rural dependent on the unsustainable urban world.

Policies are framed with an urban bias without considering the rural sensitiveness. A ‘we know all’ approach has resulted in the numerous failures of such ‘air-conditioned’ rural policies. Still we are not able to comprehend the fact that why are rural entrepreneurs not taking up these exciting renewable technologies to the rural masses; surprising!? Any PhD or jet setting policy maker will never be able to formulate even a remotely successful rural policy as long as top to bottom approach is taken. Further more it is very unlikely for them to appreciate the importance of a bottom to top policy filter, which in a way undermines their superior qualifications.

Surprisingly when numerous rural entrepreneurs have mushroomed all over rural India in various businesses, that very few of them are in the renewable energy field. More and more we study in depth, worse looks the ‘conducive’ atmosphere. Absence of easy working capital, tough refinancing mechanisms, rigid monitoring procedures, confused subsidy policies have all contributed to the empty playing arena of sustainable technologies. Such policies are made with urban-based companies in mind, who in turn have absolutely no inclination in creating a rural ‘renewable’ infrastructure.

Rural renewable businesses should drive the policies and not vice-versa. Listen and think should be the two key words to follow for the present day ‘urban’ renewable policy makers. Ground level financing, both for working capital as well as for the end-user, good technical training programme, latest marketing methods etc., are few areas, which with little common sense could change the scenario of our fragile rural renewable energy ‘sustainable atmosphere’.

ತಳ ಮಟ್ಟದ ಶಕ್ತಿ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗದ ನೀತಿಗಳು

– ಡಾ. ಹರೀಶ್ ಹಂದೆ

ಭಾರತದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯಮಗಳ ಉಗಮದ ಕುರಿತು, ಅದರಲ್ಲೂ ಗ್ರಾಮೀಣ ವಲಯದ ಬಗ್ಗೆ ನಮ್ಮ ನೀತಿ ತಯಾರಕರು ಪದೇಪದೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಶಕ್ತಿಯ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದು ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ. ಅಲ್ಲಿನ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಅವರ ಮನೆಗೇ ತಲುಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯಮಗಳು ಶ್ರಮ ವಹಿಸುತ್ತವೆ.

ಈ ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯಮಗಳ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಹಲವು ನೀತಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಆ ಎಲ್ಲ ನೀತಿಗಳ ಪೈಕಿ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಮಾತ್ರ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ ಎಂಬುದು ಖೇದಕರ ವಿಚಾರ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಹಾಗೂ ನಗರಗಳಲ್ಲಿನ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ರಚಿಸುವುದೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ನೀತಿಗಳ ಉದ್ದೇಶ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸುಸ್ಥಿರ ಗ್ರಾಮ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಅಸ್ಥಿರ ನಗರಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗುತ್ತವೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸದೆ ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಪಕ್ಷಪಾತದೊಂದಿಗೆ ನೀತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಹಲವಾರು ಗ್ರಾಮೀಣ ನೀತಿಗಳು ವಿಫಲಗೊಂಡಿವೆ. ಆಶ್ಚರ್ಯ ಏನೆಂದರೆ, ಇಂತಹ ನೀತಿಗಳ ವೈಫಲ್ಯದ ನಂತರವೂ ನಮ್ಮ ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಒಯ್ಯುತ್ತಿಲ್ಲವೆಂಬುದು. ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಮೇಲ್ ಸ್ಥರದಿಂದ ತಳಮಟ್ಟದ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತೇವೋ ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಪಿಎಚ್ಡಿ ಪದವೀಧರ ಅಥವಾ ನೀತಿ ತಯಾರಕ ರೂಪಿಸುವ ಗ್ರಾಮೀಣ ನೀತಿಗಳು ಸಫಲವಾಗದು. ಅವರುಗಳು ತಳಮಟ್ಟದಿಂದ ಮೇಲ್ ಸ್ಥರಗಳನ್ನು ತಲುಪುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಕಾರ‍ಣ – ಇದು ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಉನ್ನತ ಅರ್ಹತೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಅವರದ್ದು.

ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅಚ್ಚರಿಯೇನೆಂದರೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಬೆರಳೆಣಿಕೆಯಷ್ಟು ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಮಾತ್ರ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಶಕ್ತಿಯ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವುದು. ಆಳವಾದ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದಷ್ಟೂ ನಮಗೆ ತಿಳಿಯುವುದೇನೆಂದರೆ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಶಕ್ತಿಯ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ’ಅನುಕೂಲಕರ ವಾತಾವರಣ’ದ ಕೊರತೆಯಿದೆ ಎಂಬ ಸಂಗತಿ. ಸುಸ್ಥಿರ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಕೆಲಸವಾಗಿದೆ: ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳು ಬಂಡವಾಳದ ಕೊರತೆ, ಕಠಿಣ ಮರುಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳ ವೈಫಲ್ಯ, ಗೊಂದಲಮಯ ಸಬ್ಸಿಡಿ ನೀತಿಗಳು, ಮುಂತಾದವು. ನಗರ ಮೂಲದ ಕಂಪೆನಿಗಳನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಇಂತಹ ನೀತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ‘ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ’ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ರಚಿಸುವಲ್ಲಿ ಈ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಎಳ್ಳಷ್ಟೂ ಆಸಕ್ತಿಯಿರುವುದಿಲ್ಲ.

ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದ ಉದ್ಯಮಗಳು ದೇಶದ ನೀತಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವಂತಾಗಬೇಕು, ಆದರೆ ಅದು ಪ್ರತಿಕ್ರಮವಾಗಬಾರದು. ಪ್ರಸ್ತುತ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಶಕ್ತಿಯ ನೀತಿಯನ್ನು ರಚಿಸುವವರು, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಆಲಿಸಿ ಮತ್ತು ಯೋಚಿಸಿ ಎಂಬ ಎರಡು ಪದಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕು. ತಳಮಟ್ಟದ ಉದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸುವುದು, ಉತ್ತಮ ತಾಂತ್ರಿಕ ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ಇತ್ತೀಚಿನ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ವಿಧಾನಗಳು, ಮುಂತಾದವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕೊಂಚ ಸಾಮಾನ್ಯ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದರೆ, ದುರ್ಬಲವಾದ ಗ್ರಾಮೀಣ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಶಕ್ತಿಯ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿ ಪ್ರಬಲಗೊಳಿಸಬಹುದು.

Tags : Grassroot energyRural developmentrural infrastructureSustainable Energy
Harish Hande

The author Harish Hande

Leave a Response