Blog

Now, in the 21st century it is critical that for overall development of the society to take place poverty has to be alleviated. For poverty to be reduced in a sustained manner, poor need income generating activities and become owners, employers and asset creators. They just cannot be considered as a labor force for the other parts of the world – a situation that will be lead to social unsustainability.

For development to happen in the way explained above – energy will play a key role. Over the last two odd decades, numerous documents and studies have kept repeating the number that more than 2 billion people in this world lack access to electricity (otherwise known as off-grid) and 3 billion still use other forms of dirty fuels for basic cooking. These numbers in the last 20 years have not changed.

Fortunately, in the last 10 years there has been much debate (and action) about potential solutions to provide energy services to the millions without it. The UN has even declared 2014-2024 as the “Decade of Energy Access” – which has given further impetus to the movement. Many of the stakeholders around the world do realize that for social sustainability, equity has to be maintained. Lack of access to energy is one of the key factors that is preventing equitable distribution of wealth.

Numerous models that have sprung up to bridge the gap of providing energy access to the poor, though with well intention, ignore the fact that one-size does not fit all. Many of the energy access models are overlapping in today’s mature market mechanism. There are multiple flaws in these approaches:

(1) Many of the models are restricted to equating energy access to providing simple lighting. While this would be fine with a certain population of the poor, would not hold water to rest of the population. There has to be specific link between energy access and livelihoods – a much more important need.

(2) In many of the models, the poor still are considered as the end-beneficiaries and not the primary players or owners.

(3) In many segments of the poor society, a certain eco-system needs to exist for mature markets to flourish. That eco-system itself is missing, thus leading to failures of many of the push models.

(4) There is also an underlying assumption that the poor is a homogeneous group. If divided by income streams the categories are typically very high income, high income, middle income and poor.

Models that employ semi-market approaches i.e. use businesslike approaches to reach social goals could work (with certain changes) for 3(a) but surely not for 3 (b), 3(c) and 3(d). For 3(c) and 3(d) the priority is generating income to survive. Thus there has to be a deeper connection between energy access and livelihoods and a different strategy to address this segment of the poor. 

ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಜೀವನೋಪಾಯ

– ಡಾ. ಹರೀಶ್ ಹಂದೆ

ಈಗ, 21ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಮಾಜದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಬಡತನವನ್ನು ನಿವಾರಣೆ ಮಾಡುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. ಬಡತನವನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು, ಬಡವರಿಗೆ  ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಆದಾಯ ತರಬಲ್ಲಂಥ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕು. ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಅವರೇ ಮಾಲೀಕರು, ಉದ್ಯೋಗದಾತರು  ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತರು ಆಗುವಂತಾಗಬೇಕು.  ಅವರನ್ನು ಕೇವಲ ಕಾರ್ಮಿಕರಾಗಿ ಇತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸುವಂತಾಗಬಾರದು. ಅದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸ್ಥಿರತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ.

ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮೇಲೆ ವಿವರಿಸಿದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಶಕ್ತಿ ಎಂಬುದು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಕಳೆದ ಎರಡು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಮತ್ತೆಮತ್ತೆ ಇದೇ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಪುನರಾವರ್ತಿಸುವುದೇನೆಂದರೆ, ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ 2 ಶತಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನ ವಿದ್ಯುತ್ ಕೊರತೆಯಿಂದ (ಅದಿಲ್ಲ ವಿದ್ಯುತ್ ಇಲ್ಲದೆ) ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. 3 ಶತಕೋಟಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇನ್ನೂ ಮೂಲಭೂತ ಅಡುಗೆಗಾಗಿ ಕಳಪೆಗುಣಮಟ್ಟದ ಇಂಧನಗಳ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.  ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದ 20 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿಲ್ಲ.

ಅದೃಷ್ಟವಶಾತ್, ಕಳೆದ 10 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿ ಸೇವೆಗಳ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದವರಿಗೆ, ಹಾಗೂ ಅವುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಂಭಾವ್ಯ ಪರಿಹಾರಗಳ ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚು ಚರ್ಚೆ (ಮತ್ತು ಕ್ರಮ) ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯೂ ಸಹ 2014-2024ನ್ನು ಶಕ್ತಿ ಲಭ್ಯತೆಯ ದಶಕ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿರುವುದು- ಈ ಕುರಿತಾದ ಮುಂದಿನ ಚಳವಳಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿದಂತಾಗಿದೆ. ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ಸಾಕಷ್ಟು ಶೇರುದಾರರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಸ್ಥಿರತೆಗಾಗಿ ಸಮಾನತೆಇರಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಶಕ್ತಿಯ ಲಭ್ಯತೆಯ ಕೊರತೆ ಎಂಬುದು ಸಂಪತ್ತಿನ ನ್ಯಾಯ ಸಮ್ಮತ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಯುವ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದೆ.

ಈ ಸಂದರ್ಭ ಶಕ್ತಿಯ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಬಡವರಿಗೆ ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಮಾದರಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು, ಸದಾಶಯದೊಂದಿಗೆ, ಒಂದು ಮಾದರಿ ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗಬಲ್ಲವು ಎಂಬುದನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಲಾಯಿತ. ಇಂದಿನ ಪ್ರಗತಿಪರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಯಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರವೇಶ ಮಾದರಿಗಳು ಬಂದವು. ಆದರೆ ಈ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಾಕಷ್ಟು ನ್ಯೂನತೆಗಳಿವೆ.

(1) ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಸರಳವಾದ ಬೆಳಕನ್ನು ಒದಗಿಸುಲು ಕೂಡ ಹಲವು ಮಾದರಿಗಳಿಗೆ ಸಮಸ್ಯೆ ಇದೆ.

(2) ಹಲವು ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಡವರು ಕೊನೆಯ ಫಲಾನುಭವಿಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರೇ ಪ್ರಮುಖ ಪಾಲುದಾರರು ಅಥವಾ ಅವರೇ ಮಾಲೀಕರು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ.

(3) ಸಮಾಜದ ಹಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಬಡವರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಇರುವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಏಳ್ಗೆಯಾಗಲು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ವಾತಾವರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರಬೇಕು.  

(4) ಬಡಸಮುದಾಯ ಎಂದೊಡನೆ ಒಂದೇ ರೂಪದ ಸಮೂಹ ಎಂದು ಅಂದುಕೊಂಡಿರುತ್ತೇವೆ.  ಅದು ತಪ್ಪು. ಆದಾಯದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಅವರ ಮೂಲಗಳನ್ನು ವಿಭಾಗಿಸಿದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದಾಯ, ಮಧ್ಯಮ ಆದಾಯ, ಕಡಿಮೆ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಆದಾಯ ಎಂದು ವಿಭಾಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.

ಸಾಮಾಜಿಕ ಗುರಿಗಳನ್ನು ತಲುಪಲು ಉದ್ಯಮದ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಕೆಲವು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಹಲವು ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಆದ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಆದ್ಯತೆಗಳು ಬದುಕಲು ಆದಾಯವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಶಕ್ತಿಯ ಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಜೀವನೋಪಾಯದ ನಡುವಿನ ಆಳವಾದ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಗುರತಿಸಬೇಕು. ಅವುಗಳು ಬಡತನದಲ್ಲಿನ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವಲ್ಲಿ ಪರ್ಯಾಯ ತಂತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ಈ ವಿಚಾರದ ಕುರಿತು ನಾವು ಸರಿಯಾಗಿ ಗಮನವೀಯಬೇಕು.  

Tags : DevelopmentLivelihoodSustainable Energy
Harish Hande

The author Harish Hande

Leave a Response